De deelnemers aan het 23ste Groot Dictee der Nederlandse Taal kloegen steen en been, om van de door zichzelf gekroonde intellectuelen/volgers nog maar te zwijgen.
Het dictee stond weer bol van de moeilijke woorden. Moeilijk om zonder fout op te schrijven, dat misschien wel, maar zeer leuke woorden, waarvan de betekenis veel belangwekkender is dan de schrijfwijze.
Daarom zou ik graag even jeremiëren over het feit dat velen blijkbaar woorden juist kunnen schrijven maar niet juist (naar de betekenis) gebruiken. Wat is nu het ergste?
Tegenwoordig helpt de computer (nu ja niet de computer zelf natuurlijk) je met spelfouten, maar de betekenis van een woord verkeerd gebruiken, daar klaagt hij niet over. Alhoewel ik er van overtuigd ben dat computers onderling 's nachts jeremiëren over het verkeerd gebruik van woorden. Je moet 's nachts maar eens op het internet rondwandelen, dan hoor je wat!
Het internet lijkt trouwens soms wel een enorme klaagmuur! Als je een paar posts op Facebook leest dan weet je ineens wat jeremiëren is: zagen en klagen!
maandag 17 december 2012
maandag 13 juni 2011
Oxymoron
Bij een oxymoron zeg of schrijf je vlak na mekaar het tegenovergestelde of iets paradoxaal.
Voorbeelden: goed fout, knap lelijk. Een heel stuk taart opeten.
Voorbeelden van paradoxale combinatie: gesmolten ijs, ovenfrietjes. "Wij zijn hier alleen."
Maar het kan zijn dat even wat meer erover moet denken: de verkozen koning.
Toevallig kan ook: (b.v. in 't Engels) a green orange
Of grappig (al dan niet bedoeld): snelwandelen (al is dat voor de ene al grappiger dan voor de andere).
Oxymoron is zelf een oxymoron. Oxys is Grieks voor scherpzinnig, slim terwijl moros net onzinnig en dom betekent.
Voorbeelden: goed fout, knap lelijk. Een heel stuk taart opeten.
Voorbeelden van paradoxale combinatie: gesmolten ijs, ovenfrietjes. "Wij zijn hier alleen."
Maar het kan zijn dat even wat meer erover moet denken: de verkozen koning.
Toevallig kan ook: (b.v. in 't Engels) a green orange
Of grappig (al dan niet bedoeld): snelwandelen (al is dat voor de ene al grappiger dan voor de andere).
Oxymoron is zelf een oxymoron. Oxys is Grieks voor scherpzinnig, slim terwijl moros net onzinnig en dom betekent.
zondag 5 december 2010
myriagram
Het voorvoegsel myria- wordt gebruikt als het gaat om een tienduizendvoud.
De volgende keer dat je in de winkel komt koop je dus 1 myriagram aardappelen (afgekort: mag). Dat lijkt toch veel minder zwaar dan 10 kg, en dat is een belangrijk psychologisch voordeel.
Zeker als je er nog 1 myriameter (mam) moet mee naar huis fietsen.
Een myrialiter is 10 000 liter.
Een myriade is letterlijk een tienduizendtal, maar wordt vooral gebruikt als synoniem voor ontelbaar of talloos. Bij voorbeeld: een myriade myriapoden.
Myriapoden: het woord dat de uitzondering is die de regel bevestigt, het zijn namelijk duizendpoten. De beestjes hadden dus beter kilopoden geheten.
De volgende keer dat je in de winkel komt koop je dus 1 myriagram aardappelen (afgekort: mag). Dat lijkt toch veel minder zwaar dan 10 kg, en dat is een belangrijk psychologisch voordeel.
Zeker als je er nog 1 myriameter (mam) moet mee naar huis fietsen.
Een myrialiter is 10 000 liter.
Een myriade is letterlijk een tienduizendtal, maar wordt vooral gebruikt als synoniem voor ontelbaar of talloos. Bij voorbeeld: een myriade myriapoden.
Myriapoden: het woord dat de uitzondering is die de regel bevestigt, het zijn namelijk duizendpoten. De beestjes hadden dus beter kilopoden geheten.
vrijdag 23 juli 2010
Ovovivipaar
"Eieren of joeng" zoals de Strangers het zongen (in 't Antwaarps dus) betekent dat je niet kan kiezen. Een ovovivipaar dier kan ook niet kiezen tussen eieren of jongen.
Vivipaar is levendbarend, en als je ovopaar bent leg je eieren.
Een ovovivipaar dier legt eieren maar die komen al uit of tot ontwikkeling in het dier, zodat er toch levend gebaard wordt. Een haai (althans sommige soorten) is hiervan een voorbeeld.
Vivipaar is levendbarend, en als je ovopaar bent leg je eieren.
Een ovovivipaar dier legt eieren maar die komen al uit of tot ontwikkeling in het dier, zodat er toch levend gebaard wordt. Een haai (althans sommige soorten) is hiervan een voorbeeld.
maandag 10 mei 2010
Quinquagintiljoen
1000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000
Of met woorden: een 1 met 300 nullen. 3 keer zoveel nullen als bij googol. Of 50 keer meer nullen dan bij een miljoen.
Quinquaginta is Latijn voor vijftig. Quinquagintiljoen is 1 miljoen tot de 50ste macht.
Quinquagintiljard is nog eens 1000 keer meer dus een 1 met 303 nullen.
Gebruik het woord eens in een zin, hoor ik al iemand vragen. Ok!
"De bankbediende kreeg een appelflauwte toen de bedelaar quinquagintiljoen muntstukken van 1 eurocent op de toonbank legde. De toonbank dacht even na en zakte dan krakend door de pootjes."
Of met woorden: een 1 met 300 nullen. 3 keer zoveel nullen als bij googol. Of 50 keer meer nullen dan bij een miljoen.
Quinquaginta is Latijn voor vijftig. Quinquagintiljoen is 1 miljoen tot de 50ste macht.
Quinquagintiljard is nog eens 1000 keer meer dus een 1 met 303 nullen.
Gebruik het woord eens in een zin, hoor ik al iemand vragen. Ok!
"De bankbediende kreeg een appelflauwte toen de bedelaar quinquagintiljoen muntstukken van 1 eurocent op de toonbank legde. De toonbank dacht even na en zakte dan krakend door de pootjes."
zaterdag 1 mei 2010
zytholoog
Als je weet dat het achtervoegsel -loog verwijst betekent dat we te maken hebben met een kenner, moet je alleen nog weten wat zythos betekent.
Zythos is Grieks voor bier.
Een zytholoog is dus een bierkenner.
Sommige mensen voelen zich nu al wat beter omdat ze denken dat er voor hun drinkgedrag een verbloemend woord bestaat, maar een zytholoog is eerder te vergelijken met een sommelier: iemand die bieren zo goed kent dat hij (of zij natuurlijk) raad kan geven in de keuze van het juiste bier.
Een studie waarbij met veel plezier de praktijklessen gevolgd worden.
Zythos is Grieks voor bier.
Een zytholoog is dus een bierkenner.
Sommige mensen voelen zich nu al wat beter omdat ze denken dat er voor hun drinkgedrag een verbloemend woord bestaat, maar een zytholoog is eerder te vergelijken met een sommelier: iemand die bieren zo goed kent dat hij (of zij natuurlijk) raad kan geven in de keuze van het juiste bier.
Een studie waarbij met veel plezier de praktijklessen gevolgd worden.
zondag 7 maart 2010
Turlupinade
Stel dat je op café zit en tegen je toogmakker zegt dat wat hij net verteld heeft een geweldige turlupinade is. Dan heb je twee dingen bereikt: 1. je gesprekspartner is niet in zijn eer gekrenkt omdat je vindt dat hij flauwe moppen vertelt. Een turlupinade klinkt toch veel leuker dan een flauwe mop! En 2. je weet dat je nog nuchter genoeg bent om met de auto te rijden, want als je dit woord verstaanbaar kan uitspreken heeft de alcohol nog geen invloed op je!
Maar dat laatste was natuurlijk een turlupinade!
Maar dat laatste was natuurlijk een turlupinade!
woensdag 16 december 2009
Pillegift
Pille is een woord dat te oud is om het woordenboek te halen, maar de samenstelling pillegift haalt het wel.
Als je weet dat pille een andere - zeer oud? - woord is voor petekind, dan weet je dat een pillegift niet meer maar ook niet minder is dan een doopgeschenk.
Geef toe dat het mooier klinkt om aan je pille een pillegift te geven dan aan je petekind een doopgeschenk.
Je pille zal in beide gevallen blij zijn natuurlijk, dat is zijn plicht. Blij zijn met eender welk kado van zijn peter/meter.
Als je weet dat pille een andere - zeer oud? - woord is voor petekind, dan weet je dat een pillegift niet meer maar ook niet minder is dan een doopgeschenk.
Geef toe dat het mooier klinkt om aan je pille een pillegift te geven dan aan je petekind een doopgeschenk.
Je pille zal in beide gevallen blij zijn natuurlijk, dat is zijn plicht. Blij zijn met eender welk kado van zijn peter/meter.
woensdag 2 december 2009
Tra
Een tra is een pad. Het woord is naaste familie met treden. Letterlijk een platgetreden pad dus.
Spoorvorming, die niet alleen door veelvuldig betreden bekomen wordt, maar ook door voertuigen gevormd kan worden.
Bij uitbreiding is het ook een open strook in een bos, en voor de scrabbelaars is het interessant om te weten dat het woord tra uitgebreid kan worden tot bostra. Veel punten zal het misschien niet opleveren, maar toch...
En als de discussies hoog oplopen over het bestaan van dit drieletterwoord (zeker omdat je het net op een rood vakje hebt gelegd) kan je er nog aan toevoegen dat het ook een kegelbaan kan betekenen. Weer die spoorvorming dus...
Ik vrees echter dat je zonder den Dikke, niemand van het bestaan van dit mooie woord zal kunnen overtuigen.
Veel succes
Spoorvorming, die niet alleen door veelvuldig betreden bekomen wordt, maar ook door voertuigen gevormd kan worden.
Bij uitbreiding is het ook een open strook in een bos, en voor de scrabbelaars is het interessant om te weten dat het woord tra uitgebreid kan worden tot bostra. Veel punten zal het misschien niet opleveren, maar toch...
En als de discussies hoog oplopen over het bestaan van dit drieletterwoord (zeker omdat je het net op een rood vakje hebt gelegd) kan je er nog aan toevoegen dat het ook een kegelbaan kan betekenen. Weer die spoorvorming dus...
Ik vrees echter dat je zonder den Dikke, niemand van het bestaan van dit mooie woord zal kunnen overtuigen.
Veel succes
woensdag 25 november 2009
Apotheose
Apotheose is als woord vooral bekend als synoniem voor hoogtepunt. Maar letterlijk betekent het: verheven worden tot god. In de mythologie werd wel eens een sterveling gepromoveerd tot een god.
Maar vaak genoeg volgde na deze promotie ook vaak een demotie. Niet echt een apotheose in je carrière...
Maar vaak genoeg volgde na deze promotie ook vaak een demotie. Niet echt een apotheose in je carrière...
vrijdag 16 oktober 2009
Verhapstukken
Verhapstukken is een vervorming het woord verhakstukken. Helpt dat?
Verhakstukken komt uit de schoenmakerij en betekent zoveel als een schoen van een nieuwe hak voorzien.
Als een schoenmaker zegt: ik zal dat verhakstukken, dan zal hij je een nieuwe hak geven.
Als iemand anders je zegt: ik zal dat verhapstukken (of verhakstukken, of verhapscheren of verhapzakken) dan betekent het: ik zal dat in orde brengen, regelen.
Logisch, toch!
Verhakstukken komt uit de schoenmakerij en betekent zoveel als een schoen van een nieuwe hak voorzien.
Als een schoenmaker zegt: ik zal dat verhakstukken, dan zal hij je een nieuwe hak geven.
Als iemand anders je zegt: ik zal dat verhapstukken (of verhakstukken, of verhapscheren of verhapzakken) dan betekent het: ik zal dat in orde brengen, regelen.
Logisch, toch!
dinsdag 13 oktober 2009
Aglet
Het verharde stukje aan het einde van een veter is een aglet. Het zou moeten voorkomen dat de veter uitrafelt.
Als je de jas van een kind ziet, kan je goed zien dat aglets van de koortjes in de kap van een jas heel lekker zijn.
Als je de jas van een kind ziet, kan je goed zien dat aglets van de koortjes in de kap van een jas heel lekker zijn.
vrijdag 31 juli 2009
Demotie
Demotie is het tegenovergestelde van promotie. Verlagen van rang of functie dus.
Misschien (gelukkig?) is demotie minder bekend dan zijn antoniem promotie omdat het minder voorkomt. Laat het ons hopen.
Als promotie plaatsvindt waar eigenlijk demotie had moeten gebeuren komt het peterprincipe in werking.
Misschien (gelukkig?) is demotie minder bekend dan zijn antoniem promotie omdat het minder voorkomt. Laat het ons hopen.
Als promotie plaatsvindt waar eigenlijk demotie had moeten gebeuren komt het peterprincipe in werking.
Falsaris
Dit is weer een woord dat vroeger in Vlaanderen wel meer gebruikt werd dan nu. Ik leid dit af uit het feit dat het in een oude strip van Suske & Wiske stond, op de eerste bladzijde van het album "De Duistere Diamant".
Ik ben eens benieuwd of het in een recente uitgave van dit album ook gebruikt wordt.
Een falsaris is een oplichter, een valsaard. Volgens een dik woordenboek: hij die valsheid in geschriften pleegt.
Een mooi woord dat in gebruik wat aangezwengeld moet worden...
Ik ben eens benieuwd of het in een recente uitgave van dit album ook gebruikt wordt.
Een falsaris is een oplichter, een valsaard. Volgens een dik woordenboek: hij die valsheid in geschriften pleegt.
Een mooi woord dat in gebruik wat aangezwengeld moet worden...
vrijdag 10 juli 2009
Temulentie
Het woord temulentie kan wel eens van pas komen. Want zeg nu zelf, wat klinkt beter?
"Ik had gisteren last van temulentie."
of
"Ik had gisteren last van dronkenschap."
"Ik had gisteren last van temulentie."
of
"Ik had gisteren last van dronkenschap."
dinsdag 9 juni 2009
Derdehalf
Tussen 0 en 1 ligt een half.
Tussen 1 en 2 ligt anderhalf (ander heeft in deze samenstelling de betekenis "tweede")
Tussen 2 en 3 ligt derdehalf.
Derdehalf is dus een hoofdtelwoord. Hoog tijd om dit telwoord wat meer te gebruiken. Maar hoe?
Want zeg je niet anderhalve fles wijn? Zeg je dan ook derdehalf fles wijn of eerder derdehalf flessen wijn? Ik opteer voor derdehalf flessen wijn. Iemand een glaasje of misschien derdehalf glaasjes?
Tussen 1 en 2 ligt anderhalf (ander heeft in deze samenstelling de betekenis "tweede")
Tussen 2 en 3 ligt derdehalf.
Derdehalf is dus een hoofdtelwoord. Hoog tijd om dit telwoord wat meer te gebruiken. Maar hoe?
Want zeg je niet anderhalve fles wijn? Zeg je dan ook derdehalf fles wijn of eerder derdehalf flessen wijn? Ik opteer voor derdehalf flessen wijn. Iemand een glaasje of misschien derdehalf glaasjes?
donderdag 28 mei 2009
maandag 25 mei 2009
Palimpsest
Een palimpsest is een stuk perkament dat hergebruikt is door de oorspronkelijk tekst er van te wissen en een nieuwe tekst erop te schrijven.
Dit werd gedaan omdat perkament duur was.
De nieuwe tekst werd meestal loodrecht op de oude geschreven omdat elk oud blad in een nieuw boekje werd gebonden. Bij voorbeeld: de bladen uit een schrift in A4 formaat worden uitgesneden en gebonden in een schriftje in A5 formaat.
Hierdoor is de oorspronkelijk tekst (die je soms gewoon nog kan zien, of zichtbaar kan maken met speciale technieken) moeilijker te lezen omdat hij over de rug van het nieuwere werk heen geschreven is.
Een beroemd voorbeeld is de Archimedes palimpsest waar een tekst van Archimedes verborgen zit onder een gebedenboek.
Dit werd gedaan omdat perkament duur was.
De nieuwe tekst werd meestal loodrecht op de oude geschreven omdat elk oud blad in een nieuw boekje werd gebonden. Bij voorbeeld: de bladen uit een schrift in A4 formaat worden uitgesneden en gebonden in een schriftje in A5 formaat.
Hierdoor is de oorspronkelijk tekst (die je soms gewoon nog kan zien, of zichtbaar kan maken met speciale technieken) moeilijker te lezen omdat hij over de rug van het nieuwere werk heen geschreven is.
Een beroemd voorbeeld is de Archimedes palimpsest waar een tekst van Archimedes verborgen zit onder een gebedenboek.
dinsdag 19 mei 2009
Googol
Nog een woord met een wiskundige betekenis.
Googol is een telwoord: 10 in de 100ste macht m.a.w. een 1 met 100 nullen.
1 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000
En dit woord ligt aan de basis van de naam van de overbekende zoekmachine google (www.google.com).
Een leuke straf voor stoute kindjes: tel eens tot googol.
Googol is een telwoord: 10 in de 100ste macht m.a.w. een 1 met 100 nullen.
1 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000 0000000000
En dit woord ligt aan de basis van de naam van de overbekende zoekmachine google (www.google.com).
Een leuke straf voor stoute kindjes: tel eens tot googol.
Parallellepipedum
Een van de mooiste woorden, maar tegelijk ook het minst bruikbare is parallellepipedum.
Een parallellepipedum is een meetkundig lichaam ingesloten door 6 parallellogrammen waarvan de tegenover elkaar staande vlakken gelijk en gelijkvormig zijn.
Een kubus is een zeer speciale soort parallellepipedum en omdat we het hier toch eigenlijk niet hebben over wiskunde, maar over woorden: is kubus ook geen fantastisch mooi woord? Als je dat uitspreekt verschijnt de bijhorende vorm al.
Iets dat je minder hebt als je een andere parallellepipedum bespreekt: de rhombohedron. Tenzij je weet dat wij een rhombus meestal ruit noemen.
Een parallellepipedum is een meetkundig lichaam ingesloten door 6 parallellogrammen waarvan de tegenover elkaar staande vlakken gelijk en gelijkvormig zijn.
Een kubus is een zeer speciale soort parallellepipedum en omdat we het hier toch eigenlijk niet hebben over wiskunde, maar over woorden: is kubus ook geen fantastisch mooi woord? Als je dat uitspreekt verschijnt de bijhorende vorm al.
Iets dat je minder hebt als je een andere parallellepipedum bespreekt: de rhombohedron. Tenzij je weet dat wij een rhombus meestal ruit noemen.
Abonneren op:
Posts (Atom)